قبرستان وادیالسلام (نجف)
قبرستان وادیالسلام قبرستانی بزرگ و تاریخی در شهر نجف عراق که به سبب وجود احادیثی درباره فضیلت آن، برای شیعیان اهمیت مذهبی دارد. بنابر برخی روایات، این قبرستان، محل رجعت بعضی از پیامبران و صالحان است و بنابر برخی دیگر هر مؤمنی در هر جای دنیا که وفات کند، روح او به این مکان خواهد آمد. قرار گرفتن وادی السلام در شهر نجف، که مرقد امام اول شیعیان، امام علی(ع) در آن قرار دارد، بر اهمیت آن افزوده است. زائران عتبات عالیات عراق، این قبرستان را نیز زیارت میکنند. مقبرههای منسوب به هود و صالح از پیامبران پیشین و مقامهایی با نام برخی از امامان شیعه در این قبرستان وجود دارد.
دلیل نامگذاری
کلمه «وادی» در عربی به معنای سیلگاه و جایی است میان دو کوه و آبراهی که سیلاب در آن جاری میشود و اندک اندک در زمین فرو میرود. در فارسی، این کلمه را برای بیابان و صحرا به کار میبرند و کلمه «السلام» نزد مسلمانان از نامهای خدا و در عربی از جمله به معنای سلامت از آسیب و آفات ظاهری و باطنی است.
کلینی روایتی درباره این قبرستان از امام علی(ع) نقل کرده که در آن، از کلمه «وادی السلام» برای اشاره به آن استفاده شده است.
برخی منابع درباره سبب نامگذاری قبرستان وادی السلام برآنند که این نام را پیامبر اسلام(ص) و بلکه جبرئیل بر آن نهاده به این معنا که مدفون در این قبرستان از محاسبه و عذاب عالم برزخ معاف و در سلامت است.
جز کلمه «وادی السلام» در برخی روایات با عبارت «ظَهر الکوفَه؛ پشت کوفه» به این قبرستان اشاره شده؛ مانند روایتی که مجلسی دوم از عیاشی نقل کرده: امیر مومنان(ع) فرمود: نخستین جایی [در زمین] که خدا را در آن عبادت کردند، پشت کوفه بود؛ وقتی که خداوند فرشتگان را امر به سجده بر آدم کرد، آنان در پشت کوفه سجده کردند.»
موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی
وادی السلام در شهر نجف کشور عراق واقع است و از جنوب به مرقد امام علی(ع) و خیابان موسوم به علی بن ابی طالب و از شرق به جاده نجف – کربلا و از شمال به منطقه حی المهندسین و از سمت غرب به دریاچه «بحر النجف» میرسد.
بنابر روایات دینی پیشینه این قبرستان به پیش از اسلام میرسد؛ اما روایات تاریخی چندانی از وضعیت قبرستان در پیش از اسلام در دست نیست. با این حال، به نظر میرسد که این مکان از قدیم محل دفن مردگان بوده است. روایات دینی، تاریخ این مکان را تا زمان سجده فرشتگان بر آدم پیش بردهاند؛ چنان که در روایتی منسوب به امام علی(ع)، وقتی خداوند فرشتگان را به سجده بر آدم(ع) امر کرد، آنان در همین مکان بر زمین سجده کردند.
بنابر برخی روایات دینی دیگر، چند تن از پیامبران(ع) در وادی السلام دفن شدهاند. به روایت مجلسی از عیاشی، این مکان، نمازگاه حضرت آدم(ع) و پیامبران پس از او بوده است.
اهمیت و فضیلت
از مهمترین وجوه اهمیت این قبرستان، همجواری آن با حرم امام علی(ع) است. در منابع شیعه از قبرستان وادی السلام بسیار سخن آمده و فضائل دیگری برای آن برشمرده شده است. برخی از این روایات عبارتند از:
در تفسیر عیاشی روایتی نقل شده است که بنابر آن، پیامبر(ص) در شبِ معراج همراه جبرئیل به کوفه و وادی السلام رفته و در آنجا نماز گزارده است. بنابر این نقل، وادی السلام نمازگاه حضرت آدم و پیامبران بوده است.
کلینی روایتی را از امام علی(ع) در مورد این قبرستان نقل کرده است. در این روایت، امام علی(ع) همراه یکی از اصحاب خویش، به وادی السلام میرود و در آنجا میفرماید: «… مَا مِنْ مُؤْمِنٍ یمُوتُ فِی بُقْعَةٍ مِنْ بِقَاعِ الْأَرْضِ إِلَّا قِیلَ لِرُوحِهِ الْحَقِی بِوَادِی السَّلَامِ وَ إِنَّهَا لَبُقْعَةٌ مِنْ جَنَّةِ عَدْنٍ؛ هیچ مومنی در جایی از زمین نمیرد مگر آن که به روح او فرمان دهند که به وادی السلام آید. اینجا، نقطهای از بهشت است.»
همچنین روایت است که این مکان، نخستین جایی در زمین بوده که خدا را در آن عبادت کردهاند.
روایاتی نیز از امام علی(ع) درباره علاقه آن حضرت به شهر نجف و وادی السلام و دفن در این شهر و قبرستان نقل شده است؛ مانند روایتی که آن حضرت از خدا خواسته است مدفن او را در این شهر قرار دهد.
بناهای داخل قبرستان
جدا از قبوری که در این قبرستان بزرگ موجود است، اماکنی نیز در آن ساختهاند که همواره در کانون توجه زائران شیعه قرار داشته است. همچنین بر فراز برخی قبور بزرگان، بناهایی ساخته شده که ارزش مذهبی، تاریخی و هنری دارند از جمله:
مقبره هود و صالح
بنابر برخی روایات مرقد دو پیامبر آسمانی، هود و صالح نیز در این قبرستان واقع است. در وادی السلام دو مقبره منسوب به این دو پیامبر است. بر این دو مقبره ابتدا به کوشش علامه بحرالعلوم گنبد و بنایی از گچ و سنگ ساخته شد و در ۱۳۳۷ ق. بنای آن به همت یکی از نیکوکاران ایرانی تجدید و گنبد آن نیز کاشی کاری شد.
مقامهای امام زمان(عج)، امام صادق(ع) و امام سجاد(ع)
در بخش شمالی وادی السلام جایی موسوم به مقام امام زمان(عج) و امام صادق(ع) وجود دارد. در آنجا ساختمانی نسبتاً قدیمی با دو تابلو و گنبدی به رنگ آبی قرار دارد که مکان نماز آن دو امام را مشخص میکند. در داخل ساختمان چاهی است معروف به «بئر امام مهدی(عج)» و اطراف آن را چند قبر فرا گرفته است.
بنای این ساختمان به کوشش علامه بحرالعلوم برپا شده است. این بنا تا ۱۳۱۰ ق باقی بود که در آن سال فردی به نام سیدمحمد خان آن را تجدید بنا کرد و اکنون به همان صورت باقی است. او هم چنین گنبدی با کاشیهای آبی رنگ بر این مقام احداث کرد.
در داخل بنا، سنگی وجود دارد که زیارت حضرت حجّت بر آن حک شده است. تاریخ کتابت این سنگ ۱۲۰۰ ق است. از امام صادق(ع) نقل شده:
«هرکس حرم جدم را زیارت کرد، دو رکعت نماز بخواند و دوباره دو رکعت نماز دیگر و آنگاه دو رکعت دیگر بخواند. اولین آن بر در محل حرم امام علی(ع) و دومین در محل راس الحسین و سومین در محل منبر حضرت مهدی(عج).»
در دوران صفویه، بنایی در این مکان ساختند که تاکنون پابرجاست. در پایان حکومت عثمانیها، این بنا تعمیر شد و در محراب آن سنگ زیبایی قرار گرفت که حروف مقطعه روی آن نقش بسته است. البته معنای آن برای کسی روشن نیست.
مشاهیر مدفون در قبرستان
بسیاری از مشاهیر دینی، سیاسی و اجتماعی شیعه به وصیت خود یا به خواست نزدیکانشان، در این قبرستان دفن شدهاند که به ظاهر، انگیزه آنان بیشتر همجواری با مرقد امام اول شیعیان بوده است. برخی از مشاهیر شیعه مدفون در این قبرستان عبارتند از:
- سید جمالالدین گلپایگانی
- سید محمدباقر صدر
- سید جمالالدین اَفجِهای
- سید علی قاضی طباطبایی
- رئیسعلی دلواری
- محمدحسین کاشف الغطاء
- محمدرضا تنکابنی
- سید محمدباقر حکیم
قبر آدم و حوا کجاست؟ اطلاعاتی که تا به حال نمی دانستید!
قبر آدم و حوا کجاست؟
درباره محل قبر آدم و حوا نقل های مختلفی وجود دارد اما از همه ی آن ها می توان به این نتیجه رسید که احتمالا قبر حضرت آدم در نجف بوده و هم اکنون یکی از مکان های دیدنی نجف به حساب می آید. این مساله در زیارت هایی که از امامان به جا مانده نیز ذکر شده است. قبر حضرت آدم و حوا درست مانند زندگی آن ها پر از رمز و راز است و داستان جالبی دارد. با ما همراه باشید.
بنا بر روایات گفته شده حضرت آدم بیشتر عمر خود را در کوفه گذرانده و در اواخر زندگی خود به شهر مکه رفته و مشغول ساختن کعبه شده است. پس از مدتی در مکه از دنیا رفته و پیکر ایشان توسط فرزندش «شیث» که به عنوان وصی بعد از پدر انتخاب شده بود، در مکه به خاک سپرده شد.
همانطور که می دانید حضرت نوح نیز یکی دیگر از پیامبران الهی است؛ که قوم او پس از هدایت به فرمان خداوند، کشتی ساخته و حضرت نوح به همراه سایر هدایت یافتگان و گونه های جانوری سوار بر کشتی شدند و توانستند از طوفان عظیم، نجات یابند و به منطقه دیگری مهاجرت کنند.
قبر حضرت آدم در کدام کشور است؟ توضیحاتی بر اساس روایات
برخی از روایات به جا مانده از امامان، به این مساله اشاره دارند که قبر حضرت آدم در نجف اشرف واقع شده است. در ادامه به ذکر تعدادی از آن ها می پردازیم.
نقل از امام صادق (ع):
«خداوند تعالی به نوح (ع) در حالی که درون کشتی قرار داشت، وحی کرد که یک هفته پیرامون کعبه طواف کند و او چنین کرد، سپس وارد آب شد؛ در حالی که آب تا زانوهایش را فرا گرفته بود، آنگاه تابوتی را از آب بیرون آورد که در آن استخوان های آدم (ع) بود و تابوت را به داخل کشتی منتقل ساخت و بارها به دور کعبه طواف نمود، آنگاه به باب کوفه و وسط مسجد آن رسید و گروهی که با نوح بودند پراکنده شدند، سپس تابوت را در محلی به نام غری دفن نمود.»
به این ترتیب، قبر آدم و حوا نجف تشخیص داده شده است. اگر چه که بسیاری از افراد مانند جغرافی دان مسلمان محمد ادریسی بر اساس مشاهدات عینی گفته بوده است که قبر حضرت حوا جده واقع شده است که این موضوع خیلی عمومی نیست.
نقل از امام باقر (ع):
«ما بین رکن و مقام، انباشته از قبور پیامبران الهی است و قبر حضرت آدم نیز در همان محل است».
در رابطه با قبر حوا (ع)، سید بن طاووس نقل می کند:
«در صحف ادریس (ع) آمده که آدم (ع) ده روز به مرض تب بیمار بود و وفات او در روز جمعه یازدهم محرم اتفاق افتاد و او را در غاری در کوه ابوقبیس دفن کرده و او را رو به قبله قرار دادند و عمر او از زمان تولد تا هنگام وفات نهصد و سی سال بود. حوا (ع) فقط یک سال بعد از او زنده بود، سپس پانزده روز بیماری کشید و آن گاه وفات یافت و او را در کنار آدم دفن کردند».
از این روایات گفته شده می توان دریافت که قبر آدم و حوا ابتدا در مکه قرار داشته و سپس از آنجا به نجف برده شده است. در مورد قبر حضرت حوا نیز عده ای معتقدند که ایشان در جده عربستان به خاک سپرده شدند و به همین دلیل به این منطقه جده می گویند چرا که جده به معنی مادر بزرگ می باشد.
طول قبر حضرت آدم
مطمئنا قبر آدم و حوا که در هزاران سال پیش می زیسته اند با اندازه و شکل آرامگاه های امروزی کاملا متفاوت است. اندازه قبر حضرت آدم و حوا متناسب با قد آن ها ساخته شده است. شاید از دور و نزدیک صحبت های بسیار زیادی راجع به این موضوع شنیده باشید و برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که پس قبر حضرت حوا چند متر است؟ گاتیر، جغرافی دان فرانسوی، طول آرامگاه آدم و حوا را در کل ۱۳۰ متر تخمین زده است. اما، حدس میزنند که حضرت حوا حدود ۸ فوت معادل با ۲ متر و نیم بوده است. در حالی که، قبر حضرت آدم (ع) به طول ۷۰ قدم است. بنابر اسناد موجود قد حضرت آدم حدودا ۳۰ متر بوده است.
احتمالات محل قبر آدم و حوا
از آنجایی که از آدم و حوا به عنوان اولین انسان هایی که آفریده شده اند یاد می کنیم، بنابراین زندگی و وفات و حتی نحوه احداث مقبره آدم و حوا به سالیان بسیار دور برمی گردد. به همین دلیل در مورد محل دفن آنها و حتی طول قبر آدم و حوا ابهاماتی وجود دارد. احتمالات ممکن، عبارت اند از:
- قبر حضرت آدم در محله منی در اطراف مکه واقع شده است.
- حضرت آدم دقیقا روی همان کوهی که موقع رانده شدن آن ها از بهشت، فرود آمد، دفن شده است.
- قبر آدم و حوا در مکه در کوه ابوقبیس، قرار دارد. در واقع حضرت حوا در کنار آدم به خاک سپرده شده است.
- حضرت نوح، پیکر حضرت آدم و حوا را با خود به کشتی برد و سپس در بیت المقدس به خاک سپرد.
- برخی معتقدند که حضرت حوا در شهر جده عربستان بوده و این شهر به همین دلیل جده نامیده می شود، چون جده به معنی مادر بزرگ است.
می توان گفت که به همین دلایل است که بازدید از قبر حوا و آدم تا این حد جالب و جذاب است که باعث می شود در تاریخی گویا سفر کنیم و بخواهیم که در مورد نحوه زندگی اولین انسانی که پا بر زمین گذاشت بدانیم.
سنگ قبر آدم و حوا
آنچه از دیده ها و شنیده ها مشخص است، در ابتدا، قبر آدم و قبر حضرت حوا در کنار هم قرار گرفته بوده است. اما، طبق اتفاق تاریخی که در بالا به آن اشاره شد، جابجایی صورت گرفته است. آنچه امروز از مزار آدم و حوا باقی مانده است، به صورت تابوتی بزرگ است که روی آن پوشانده شده است.
طی سال های مختلف عکس های متفاوتی از قبر حواء و آدم گرفته شده است که معروف ترین آنها عکسی است که در کتاب «قبر حوا، داستان زیارت به حجاز» توسط نواب سلطان جهان بیگم در کلکته در سال ۱۹۱۳ میلادی به ثبت رسیده است. البته، تصاویر دیگری توسط افراد مختلف نیز به ثبت رسیده است که قدیمی ترین آن ها متعلق به سال ۱۹۰۳ میلادی است.
دیدنی های نزدیک
قبر آدم و حوا و حضرت نوح یکی از مکان های دیدنی در نجف به حساب می آید که در نزدیکی حرم امام علی (ع) واقع شده اند. از جمله مکان های نزدیک به این آرامگاه می توان به قبرستان وادی السلام و بازار نجف اشرف اشاره کرد.
هتل های نزدیک
اگر در سفرهای زیارتی مانند نجف بتوانید، یک هتل خوب در نزدیکی حرم، مکان های زیارتی و سایر جاذبه ها مانند بازارها پیدا کنید، یک مزیت برای شما به حساب می آید. هتل هایی همچون هتل ارض القداح نجف و هتل المقام نجف در نزدیکی حرم و قبر آدم و حوا قرار دارند. برای رزرو هتل های نجف با مناسب ترین قیمت ها می توانید به ما اعتماد کنید.
امامحسین-مهم ترين آداب زيارت امام حسین(ع)
مهم ترين آداب زيارت امامحسین (ع)
در احاديث اهل بيت عليهم السلام ، ره نمودهايى در باره آداب زيارت امامحسین عليه السلام آمده كه توجّه به آنها ، موجب بهره گيرى بيشتر از بركات زيارت ايشان مى گردد و بى توجّهى به آنها ، از بهره زائر میکاهد.
مهم ترين آداب زيارت امامحسین عليه السلام
در احاديث اهل بيت عليهم السلام ، ره نمودهايى در باره آداب زيارت امام حسين عليه السلام آمده كه توجّه به آنها ، موجب بهره گيرى بيشتر از بركات زيارت ايشان مى گردد و بى توجّهى به آنها، از بهره زائر میکاهد. از اين رو ، مى توان گفت كه اختلاف روايات ، در تبيين ميزان ثواب و بركات زيارت آن امام عليه السلام ، ناظر به امورى از قبيل مراتب زائران در رعايت آداب زيارت است .
به طور كلّى، آداب زيارت امامحسین عليه السلام ، به دو دسته تقسيم مى شود : آداب باطنى و آداب ظاهرى ، كه در اين جا به مهم ترين آنها ، اشاره مى كنيم :
آداب باطنى زيارت
اين دسته از آداب ، در حقيقت ، روح ، مغز و باطنِ زيارت است كه بدون آن ، چه بسا زائر از زيارت ، بهره اى نداشته باشد . اين آداب ، عبارت اند از :
۱ . معرفت
در شمارى از روايات ، بهره گيرى از بركات زيارت امام حسين عليه السلام ، مشروط به شناخت حقّ ايشان شده است . اين شرط ، در حقيقت ، زيارت را در جهت هدف اصلى آن ـ كه جهل زدايى است ـ ، قرار مى دهد. بنا بر اين ، نخستين ادبى كه زائر امام حسين عليه السلام بايد به آن توجّه داشته باشد ، اين است كه بفهمد: حقّ آن امام، چيست؟ چرا شهيد شد؟ و براى اقامه حقّ او ، چه وظيفه اى دارد؟
يافتن پاسخ اين پرسش ها ، به زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا و نهضت حسينى در جامعه ، كمك مى كند و زائر حقيقى را در جهت اهداف بلند اين نهضت ، قرار مى دهد و بدين سان ، هر چه معرفت زائر بيشتر باشد ، بهره گيرى وى از بركات زيارت ، افزون تر خواهد بود .
۲ . اخلاص
اخلاص، پس از معرفت، اساسى ترين شرط بهره گيرى از هر عبادت و از جمله زيارت است و مراتبى دارد كه به ميزان آن، زائر از بركات بى شمار زيارت ، برخوردار مى گردد.
۳ . حضور قلب و تسليم
حقيقت زيارت ، جز با داشتن حضور قلب در محضر امام ، تحقّق نمى يابد . همچنين با پديد آمدن اين احساس در زائر ، ادبِ ديگرى كه خشوع (يعنى اطاعت و تسليم) است ، براى وى حاصل میگردد.
۴ . اشتياق
يكى از آداب زيارات امام عليه السلام ، شوق است . اين ادب ، ريشه در محبّت و معرفت زائر دارد . هر چه معرفت انسان نسبت به سيّد الشهدا عليه السلام بيشتر شود، محبّت به او افزون تر مى گردد و اشتياق بيشترى به زيارت او پيدا مى كند و بدين سان ، بر پايه رواياتى كه در اين بخش آمده، كسانى كه با اشتياق بيشترى به زيارت امام حسين عليه السلام بروند ، در صف اصحاب او قرار مى گيرند و در قيامت ، زير پرچم ايشان خواهند بود و در بهشت نيز با او همنشين هستند.
۵ . حزن
در شمارى از روايات ، تأكيد شده كه زائر امام حسين عليه السلام ، بايد با قلبى اندوهناك و چهره اى ژوليده و غبارآلود ـ كه نشانه افراد مصيبت زده است ـ ، او را زيارت كند. اين ادب ، در حقيقت ، حاصل معرفت و محبّت است . كسى كه امام را مى شناسد و نسبت به او احساس محبّت مى كند ، طبعا هنگامى كه به ديدار او مى رود و صحنه شهادت او را در نظر مجسّم مى كند ، در هاله اى از غم ، فرو مى رود و آثار اندوه بر چهره اش پديدار مى گردد .
آداب ظاهرى زيارت امامحسین
اهمّيت اين آداب ، هر چند به اندازه اهمّيت آداب باطنى نيست ؛ ليكن رعايت آنها زمينه ساز تحقّق شمارى از آداب باطنى و كمال بهره بردارى از بركات آنهاست . مهم ترينِ اين آداب ، از اين قرار است :
۱ . غسل
غسل زيارت ، نه تنها ظاهرِ زائر را پاك مى كند ؛ بلكه پاكى از گناهان و طهارت معنوى را نيز به همراه دارد .
۲ . پوشيدن پاكيزه ترين لباس
در برخى از روايات، توصيه میشود كه زائر، پس از غسل ، لباس پاكى بر تن نمايد. سپس عازم زيارت شود ؛ليكن برخى ديگر ، پوشيدن پاكيزه ترين لباس را توصيه كرده اند . ترديدى نيست كه فرد براى حضور در محضر امام عليه السلام ، بايد پاكيزه ترين لباس خود را بپوشد .
۳ . استفاده نكردن از بوى خوش و زينت
هيئت ظاهرى زائر ، بايد متناسب حضور بر سرِ مزار شهدا باشد . لذا ادب حضور، ايجاب میکند كه نه تنها زائر ، خود را زينت نمیکند؛ بلكه توصيه شده با چهره اى ژوليده و غمبار ، وارد حرم شريف امامحسین عليه السلام میشود.
۴ . سكوت
در حديثى از امام صادق عليه السلام ، توصيه میشود كه هنگام زيارت سيّد الشهدا عليه السلام ، زائر براى تأسّى به فرشتگان حاضر در حرم مطهّر آن امام عليه السلام ، شايسته است كه سكوت را مراعات كند و جز خير و نيكى ، بر زبان جارى نسازد .ظاهرا مقصود از «خير» در اين جا ، خواندن زيارت نامه و نماز و دعا و ذكر و مانند آن است .
۵ . آرامش و وقار
يكى از آداب زيارت سيّد الشهدا عليه السلام ، اين است كه زائر با آرامش و وقار به سوى حرم مطهّر ايشان حركت كند و بدين منظور ، گام هايش را كوتاه بردارد و عجله نكند . رعايت اين ادب ، موجب تقويت حضور قلب در زائر مى گردد .
۶ . اجازه ورود خواستن
حرم امام عليه السلام ، در واقع ، خانه خاندان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و يكى از خانه هاى پيامبر صلى الله عليه و آله محسوب مى شود . از اين رو ، وارد شدن به آن ، بدون اجازه ، شايسته نيست . لذا ادب ، ايجاب میکند كه پيش از ورود به آن ، از خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام ، اذن دخول ، گرفته میشود .نكته جالب توجّه ، اين كه در باره تأثير خواندن اذن دخول ، از امام صادق عليه السلام روايت میشود كه فرمود :
فَإِن خَشَعَ قَلبُكَ وَ دَمِعَت عَينُكَ ، فَهُوَ عَلامَةُ الإِذنِ ؛ فَادخُل .پس اگر دلت خاشع (تسليم) و اشكت سرازير شد ، نشانه صادر شدن اذن است . پس داخل شو .
داشتن حالت خشوع و تضرّع هنگام ورود به كربلاى حسين عليه السلام ، نشانه پذيرش امام و اذن اوست . اگر چنين حالى به زائر دست داد ، خوشا به حالش! در غير اين صورت ، شايسته است كه به حال اضطرار ، قدرى توقّف كند ، شايد كه مشمول عنايت هاى آن بزرگوار گردد .
۷ . پیشگذاشتن پاىِ راست
مقدّم داشتن پاى راست ، ادب ورود به مكان هاى مقدّس است و در خصوص ورود به حرم سيّد الشهدا عليه السلام ، در روايت صفوان از امام صادق عليه السلام ، به اين ادب ، تصريح گرديده است .
۸ . خواندن زيارت هاى مأثور
زائر ، مى تواند به هر نحوى كه مايل است و ادبْ اقتضا مى كند ، با امام عليه السلام سخن بگويد ؛ امّا بى ترديد ، بهره گيرى از زيارت نامه هاى مأثور (رسيده از اهل بيت عليهم السلام ) ، ثواب بيشترى دارد ؛ زيرا افزون بر تعبّد ، اين زيارت نامه ها ، حامل پيام ها و ره نمودهاى بسيار مهم و ارزنده و صحيحى هستند كه با اين ميزان از استوارى و دقّت و ارزش ، در غير آنها يافت نمى گردند .
گفتنى است كه جامع ترين زيارت نامه ها براى اهل بيت عليهم السلام ، زيارت «جامعه كبيره» است .
توجّه به اين نكته نيز ضروریاست كه زيارت امامحسین عليه السلام ، آداب ديگرى هم دارد كه ضمن روايات فصل هفتم و نيز در كلام فقيه بزرگوار شمس الدين محمّد مكّى ،معروف به شهيد اوّل ، خواهد آمد .
امامجعفرصادق: زندگینامه امامجعفرصادق (ع)
امامجعفرصادق علیه السلام
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن على بن الحسین بن على بن ابىطالب معروف به امامجعفرصادق (ع)، رئیس مذهب جعفری و ششمین پیشوای شیعیان جهان است.
ولادت
تولد آن حضرت بنابر صحیحترین روایات، در سال 83قمری در مدینه بوده است. امام صادق(ع) بنا به نقل برخی منابع، در 17 ربیع الاول سال 80 هجری و به نقل منابع دیگر، در سال 83 هجری در زمان عبدالملک بن مروان دیده به دنیا گشودند. مادر آن حضرت ام فروه دختر قاسم بن محمد بن ابىبکر بود.
لقب
لقب آن حضرت صادق(ع) بود، زیرا هرگز جز سخن درست نفرمود. رسولالله(ص) درباره او خبر داد که «کلمه حق و پیک صدق است». او را فاضل و طاهر و صابر نیز مىخواندند ولى معروفترین القاب او که تاریخ ثبت کرده است همان صادق است.
فرزندان امامجعفرصادق
آن حضرت ده فرزند داشت به ترتیب ذیل:
- اسماعیل
- عبدالله
- ام فروه که مادر ایشان فاطمه دختر حسین بن على بن حسین(ع) بود
- امام موسى کاظم(ع)
- اسحاق
- محمد
- عباس
- على
- اسماء
- فاطمه، که از مادران مختلف بودند. اسماعیل بزرگترین اولاد حضرت صادق(ع) بود و حضرت او را بسیار دوست مىداشت تا آنجا که بعضى گمان مىبردند او پس از پدرش امام شیعیان خواهد بود. اما اسماعیل در زمان حیات پدر از دنیا رفت و مردم جنازه او را از عریض (محله ای در مدینه) تا بقیع حمل کردند. پس از وفات حضرت صادق(ع) جمعى همچنان اسماعیل را امام دانستند و فرقه اسماعیلیه از همین جا منشعب شد.
سیمای آن حضرت
امام جعفر صادق از لحاظ ظاهری شبیه پدرش امام باقر(ع) بودند اما کمی باریکتر و بلندتر بود. ایشان موهای مشکی و پیچیده، بینی کشیده، محاسن نه زیاد پرپشت و نه زیاد تنگ، دندانهای درشت و سفید داشتند.
رسیدن به امامت
امام صادق علیهالسلام مدت ۱۲ تا ۱۵ سال با جد بزرگوارش امام زین العابدین علیهالسلام و بعد از شهادت ایشان، مدت ۱۹ سال با پدرش امام باقر علیهالسلام زندگى کرد.
آن حضرت در سالهای پایانی حکومت عبدالملک بن مروان (۶۵ – ۸۶) به دنیا آمد و تا پیش از امامت ایشان، پنج نفر دیگر از حاکمان بنی امیه بر سر کار آمدند.
در سال ۱۱۴ قمری امام باقر علیه السلام به شهادت رسید و امامت به امام صادق علیه السلام منتقل شد. مطابق با ارشاد شیخ مفید، امام باقر علیه السلام آن حضرت را آشکارا و علنی به امامت منصوب نمود. هشام بن سالم از آن حضرت نقل کرده است که چون هنگام وفات پدرم شد، فرمود پسرم جعفر به تو سفارش می کنم که نسبت به اصحاب من خوش رفتار باشى. عرض کردم چنان در پیشرفت و تعلیم و تربیت آنها می کوشم که هر کدام از برجستهترین افراد جامعه شوند و احتیاجى به دانش دیگران نداشته باشند.
امامت امام صادق علیه السلام ۳۴ سال به طول انجامید که ۱۸ سال در دوره اموى و ۱۶ سال در دوره عباسى بوده است.
در این دوران حکومت بنی امیه ضعیف و سرانجام سرنگون و سپس بنی عباس روی کار آمدند. در این دوره فرصت مناسبی برای امام صادق(ع) برای انجام فعالیت های علمی فراهم شد.
شخصیت علمی امامجعفرصادق
امام صادق(ع) در میان اهل سنت، از موقعیت والایی برخوردار بوده است.مالک بن انس، رئیس مکتب فقهی مالکی از جمله کسانى است که مدتى در محضر امام صادق(ع) شاگردی کرده است. ابن حجر هیثمى نیز در مقام تمجید از شخصیت علمى امام اشاره به این نکته دارد که افرادى چون یحیى بن سعید، ابن جریح، مالک، سفیان ثورى، ابو حنیفه و شعبه و ایوب فقیه، از آن حضرت نقل روایت نمودهاند.
شهادت
امامجعفرصادق (ع) در سال ۱۴۸ هجرى به دستور منصور عباسى به وسیله انگور زهرآلود، مسموم و به شهادت رسید. مدفن مطهر آن حضرت در قبرستان بقیع و در جوار ائمه بقیع قرار دارد.
آخرین وصیت
هنگام شهادت، آن حضرت به دو مورد تاکید بسیار فرمودند:
- صله رحم
- نماز
قال الصادق (علیهالسّلام): «ان شفاعتنا لاتنال مستخفا بالصلوة». شفاعت ما به او نرسد که نماز را سبک شمرد.
قطاره: داستان معجزه امام علی در کربلا که از آن خبر نداشتید!
داستان معجزه امام علی در مکان قطاره کربلا
چشمه امام علی چیست؟ خلاصه روایاتی که درباره قطاره امام علی کربلا وجود دارد، این است که امام و یارانشان که بسیاری از آن ها خسته و تشنه بودند، در راه بازگشت از جنگ سخت صفین، به یک بیابان کاملا خشک و بی آب و علف برخورد می کنند. شدت تشنگی و خستگی طوری بود که بسیاری از آنها دست به دعا شدند تا خداوند آنان را از این امتحان هم با موفقیت بگذراند.
در نزدیکی آن مکان یک راهب مسیحی زندگی می کرد که یاران امام علی، ایشان را از زندگی این شخص در آن مکان باخبر کردند. وقتی امام به سمت محل زندگی این راهب مسیحی حرکت می کردند، متوجه وجود میله یا ستونی بسیار بلند شدند که به یک صخره چسبیدهبود. تمام یاران حضرت از جابجا کردن و تکان دادن این میل یا ستون عاجز بودند. اما با اذن خداوند، امام علی این ستون را جابجا کرد و ناگهان از محل وجود صخره چشمه ای با آب زلال بیدار شد و همگی از آب آن نوشیدهاند. راهب مسیحی هم متوجه وجود این چشمه شد.
سقوط قطاره امام علی
به نقل از ایرنا در تاریخ ۳۰ مرداد ۱۴۰۱ تپه ای که در نزدیکی زیارتگاه چشمه امام علی قرار داشته ریزش نموده که موجب آسیب به آن و خراب شدن تا عمق ۴۰ متری زمین شدهاست. همچنین به علت نزدیکی زیارتگاه قطاره امام علی به محل ریزش، احتمال آسیب به این زیارتگاه مقدس نیز وجود دارد. علت ریزش قطاره امام علی علیه السلام عملیات عمرانی جهت توسعه و ساخت و ساز بوده است. بنابراین توصیه می کنیم در سفر به کربلا حتما به این مکان مقدس که ۲۸ کیلومتر با کربلا فاصله دارد بروید و زیارت کنید. در صورتی که خرابی ها و ریزش ادامه پیدا کند شاید این مکان برای زیارت وجود نداشته باشد.
چشمه امام علی (ع) در کربلا معروف به قطاره
شهر کربلا دارای زیارتگاه های بی شماری است که هر کدام داستان و تاریخچه مخصوص به خودشان را دارند. بعضی از آنها در کربلا و نجف بسیار مشهور و شناخته شدهاند؛ اما برخی از آثار تاریخی و مذهبی باستانی هم هستند که زیاد در میان زوار مشهور و پربازدید نیستند. چشمه امام علی (ع) کربلا که شمال جاده کربلا به سمت عین التمر واقع شدهاست، نام یکی از همین مکان های باستانی زیارتی است که داستان بسیار عجیبی دارد.
در بسیاری از کتب مربوط به شیعیان و روایات مختلف می توانید بخوانید که امام علی در هنگام بازگشت از جنگ صفین وقتی با یارانشان به بیابان بی آب و خشک رسیدند، با اعجاز یک چشمه باعث اسلام آوردن یک راهب مسیحی شدند. این مکان را به زیارتگاهی هم تبدیل کرده اند. در مکان کنونی این زیارتگاه، یک گنبد سبز رنگ زیبا هم ساخته شده است و یکی از جاهای دیدنی نزدیک کربلا محسوب می شود. در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی این موضوع بپردازیم که قطاره امیرالمومنین چیست و چه داستانی دار و شما را با سایر جاهای دیدنی کربلا نزدیک به این زیارتگاه زیبا نیز آشنا کنیم.
چشمه امام علی (ع) کجاست؟
با توجه به وجود تحریف در تاریخ و روایات ذکر شدهاست از زمان امامت امام علی (ع)، برخی اختلاف نظرها وجود دارد. تشخیص مکان دقیق پیدایش چشمه امام علی (ع) کربلا را دچار شک کرده است. چشمه امام علی لوکیشن دقیقی در ابتدا نداشته است اما بنابر روایات می توان در مورد مکان آن حرف زد. برای مثال جناب نصر بن مزاحم یکی از قدیمی ترین راویان وقوع اعجاز امام علی بوده است و مکان دقیق این چشمه را ظهر کوفه بیان نموده است. بیشتر روایات های دیگر هم که از پیدایش چشمه قطاره امام علی و اسلام آوردن راهب مسیحی سخن گفته اند، به عنوان مکان دقیق چشمه امام علی کربلا یاد کرده اند.
جاهای دیدنی نزدیک
خوشبختانه مکان کنونی زیارتگاه چشمه امام علی (ع)، فاصله زیادی با شهر کربلا ندارد. شما می توانید در کنار قطاره امام علی از سایر جاهای دیدنی نزدیک به این جاذبه در کربلا هم بازدید کنید. مقام دست چپ و راست حضرت عباس، موکب یحیی بن زید شیعیان افغانستانی،غارهای الطار (شامل ۴۰۰ غار تاریخی)، دریاچه رزازه، کتابخانه مرکزی کربلا، حرم امام حسین (ع)، و مصلی الحوراء زینب، از جمله نزدیکترین جاهای دیدنی به قطاره امام علی کربلا هستند.
هتل های نزدیک
با رزرو هتل های کربلا در بخش جنوب غربی این شهر. این فرصت را خواهید داشت تا نزدیک ترین فاصله را با قطاره امام علی کربلا داشته باشید. هتل ریحان کربلا، هتل تفریحی برج السفیر، هتل جنت المرتدها، هتل آغنار و هتل ثامن الائمه از نزدیک ترین هتل های مجهز به چشمه حضرت علی هستند.
توحیددرزندگی
احساس امنيت
لازمه احساس تعهد، داشتن شخصيت قوی است و لازمه شخصيت قوي و استحکام درونی آن است که شخص خود از احساس امنيت کافی برخوردار باشد. احساس امنيت از نيازهای اوليه آدمی است. از ويژگيهای آدمی آن است که بدون احساس امنيت، کمتر ميتواند خلاقيت و توحیددرزندگی داشته باشد. اين احساس امنيت ميتواند از چند منبع به دست آيد:
۱- از تکيه به افراد
توحیددرزندگی حالتي است که به عنوان مثال در يک کودک مشاهده ميشود. وقتي پدري دارد که به قدرت او، و حمايت و دفاع او در برابر خطرات و تهديد ديگران اطمينان دارد.
۲- از نظم اجتماعی
توحیددرزندگی را در نظر بگیریم که در آن نظم حاکم بر سطح شهر و مبادلات بين مردم از ثبات کافی برخوردار بوده. به گونهاي که شخص از اين اطمينان نسبي برخوردار باشد که حريم و حقوق او محفوظ مي ماند. در صورت نقض آن، حقوق او از طريق استناد به همين نظم به سرعت قابل استيفا خواهد بود.
۳- از تواناييها و مهارت هاي کسب شده و استعدادهاي خويش
در مواردي که شخص از احساس توانائي در يک حيطه مشخص برخوردار است. کمتر از جانب ديگران براي موقعيت يا جايگاه خود احساس خطر ميکند. به عبارتي او در اثر تلاش خود، از سطح رقابتها عبور کرده و نوعي اطمينان دروني براي او حاصل شدهاست.
۴- از عامل بنيادیتر، يعنی توحیددرزندگی
اين منبع از احساس امنيت از تمام موارد مطرح شدهاست در قبل به مراتب قویتر است. همه ميدانيم که در شبه جزيره عربستان قبل از اسلام، گاهاً افراد براي کمترين مقدار آب خون يکديگر را ميريختند. قبائل مختلف يکديگر را غارت ميکردند و احساس کينه و دشمني بين اقوام مختلف شايع بود.
اما توحيد و اعتقاد عميق به خداوند در مدت دعوت پيامبر اسلام؛ از همين انسانها نمونههايي ساخت که در عين نداري، اندک غذاي خود را در سختيها با هم تقسيم ميکردند. افرادي که پس از مهاجرت مسلمانان از مکه به مدينه خانه کوچک خود را با پرده به دو نيم ميکردند و برادران و خواهران خود رادرخانه خويش مسکن ميدادند، يتيمان را به مهر از زمين برميداشتند و با هم مهربان بودند.
رابطه توحید و احساس امنیت
اگر اين توحیددرزندگی را با اين يافته معتبر علمي تطبيق دهيم که نیاز به امنیت یکی از نیازهای اولیه آدمی شدهاست، در خواهیمیافت که توحيد و درک حضور خداوند چه ميزان احساس امنيت در دل آنان به وجود آوردهبود. انساني که توحیددرزندگی داشته باشد، گزافه نيست اگر بگوييم که حتي در غياب سه منبع امنيت مورد اشاره در قبل، باز هم از استحکام و استواري دروني برخوردار بوده و در سختترين شرايط هنوز قادر به ادامه وظيفه و تعهد خويش خواهد بود. البته این به معنای رد سه منبع دیگر نیست، و هر انسان سالمی در کنار رشد ایمان خویش، در هر دورهای ممکن است از ترکیبی از این عوامل بهره برد.
چگونگی تاثیرگذاری توحیددرزندگی
درک حضور خداوند در زندگي منجر به احساس امنيت شده، و با کاهش اضطراب ها حس کمال جویی انسان فرصت و مجال فعّاليت مييابد. پيمودن مسير رشد علمي و خودسازي عموماً گردنه هاي دشواري دارد. در بسياري مواقع، سختي درس خواندن و ضرورت خودداري از برخي لذتهاي مخرّب در مسير چنين انساني وجود دارد و عبور موفق از اين گردنهها و موارد مشابه، توحیددرزندگی در کنار ناملايمات احتمالي در عرصه اجتماعي و خانوادگي و تن ندادن به آلودگیها، با اتّکا به خداوند امکانپذير است.